Bilgi Kaynağı

Sosyal İzolasyon

Sosyal izolasyon (yabancılaşma), kişinin kendisini diğer insanlardan farklı görmesi ve herhangi bir gruba ya da topluluğa tam anlamıyla ait hissetmemesiyle karakterizedir. Bu şemaya sahip kişiler, sıklıkla dışlanmış, yalnız veya sosyal çevrelerinin dışında kalmış gibi hissedebilirler. Diğer insanlarla yeterince ortak noktaları olmadığını düşünebilir ve kendilerini anlaşılmayan ya da kabul edilmeyen kişiler olarak algılayabilirler. “Ben onlardan farklıyım” veya “Beni zaten anlamazlar” düşünceleri, sosyal ilişkiler kurmalarını ve sürdürmelerini zorlaştırabilir. Kalabalık ve grup ortamları yerine yalnız kalmayı ya da küçük bir sosyal çevrede bulunmayı tercih edebilir; genellikle az sayıda yakın kişiyle veya aileleriyle görüşebilirler. Sosyal ortamlarda kendilerini geri çekme, yalnız yapılan etkinliklere yönelme ve başkalarıyla yakın bağlar kurmaktan kaçınma gibi davranışlar gösterebilirler. Sosyal izolasyon şeması, kişinin gerçekten farklı özelliklere sahip olmasından kaynaklanabileceği gibi, farklılıklarının başkaları tarafından kabul edilmeyeceğine ilişkin inançlarıyla da ilişkili olabilir. Üstün yetenekli bireyler, fiziksel görünümü veya özellikleri bakımından çevresinden farklı hisseden kişiler, etnik azınlık gruplarının üyeleri, fiziksel engelli bireyler, travma yaşamış kişiler, yetimler veya evlat edinilmiş bireyler, ailesinin sosyal ya da ekonomik koşulları nedeniyle çevresinden ayrıştığını düşünen kişiler bu tür deneyimler yaşayabilir. Bununla birlikte, bu özelliklerin hiçbiri tek başına sosyal izolasyon şemasının gelişeceği anlamına gelmez. Şemanın oluşumunda çocukluk döneminde bakım verenler tarafından yeterince görülmemek, anlaşılmamak veya duygusal açıdan desteklenmemek etkili olabilir. Ebeveynlerin mesafeli, duyarsız ya da aşırı meşgul olması, çocuğun sosyal deneyimlerinin kısıtlanması, akranlarıyla kıyaslanması veya sosyal açıdan eleştirilmesi de bu şemanın gelişimine katkıda bulunabilir. Ayrıca kültürel, etnik, dini ya da ekonomik farklılıkların aile içinde belirgin biçimde vurgulanması, aşırı koruyucu bir ortamda büyümek veya sosyal açıdan izole ebeveynleri model almak, kişinin kendisini diğer insanlardan ayrı hissetmesine neden olabilir. Ailesinin dışındaki sosyal dünyaya yabancı olduğunu düşünen kişi, zamanla ait olma ve kabul edilme konusunda olumsuz beklentiler geliştirebilir. Sosyal izolasyon şemasıyla başa çıkma biçimleri kişiden kişiye değişebilir. Kişi, kendisini dışlanmış hissettiği ortamlarda bulunmaya devam ederek ve farklılığını sürekli deneyimleyerek şemaya teslim olabilir; reddedilme veya anlaşılmama ihtimalinden kaçınmak için sosyal ortamlardan uzak durabilir ve yalnızlığı tercih ederek şemadan kaçınabilir. Bunun karşısında, farklı görünmemek ve kabul görmek amacıyla aşırı uyum sağlayabilir, kendi ilgi alanlarını, düşüncelerini veya kişisel özelliklerini geri plana atarak herkese benzemeye çalışabilir. Bu farklı başa çıkma biçimlerinin altında çoğu zaman bir gruba ait olma, anlaşılma, kabul edilme ve diğer insanlarla anlamlı bağlar kurma ihtiyacı bulunur.